Passing Time 2

Μάρτης ο Ανοιξιάτης

Ο Μάρτιος ήταν ο πρώτος μήνας των Ρωμαίων επειδή με αυτόν αρχίζει η άνοιξη και η φύση ανασταίνεται. Σύμφωνα με την παράδοση, καθιερώθηκε από τον μυθικό Ρωμύλο προς τιμήν του πατέρα του και γενάρχη των Ρωμαίων θεό του πολέμου MARS του Άρη. Τον Μάρτιο γιορτάζονταν τα Ματρονάλια, προς τιμήν της Ήρας, της μητέρας του Άρη. Στη γιορτή αυτή οι Ρωμαίες δεσποινες περιποιούνταν τις υπηρέτριες τους. Την ίδια μέρα γιόρταζαν και τα γενέθλια του θεού Άρη. Στις 24 τιμούσαν τη μεγάλη θεά Κυβέλη με οργιαστικές τελετουργίες. Στις 25 γιορτάζονταν τα Λιμπεράλια, προς τιμήν του Διονύσου (LIBER). Στη γιορτή αυτή οι νέοι που είχαν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους παραλάμβαναν την ανδρική τήβεννο και εισέρχονταν στην ανδρική ηλικία.

fantasy2Capture

mani_wallgriff
Διακοσμητικό τοίχου στη Μάνη

• Μάρτης ο Ανοιξιάτης
Στην αρχαία Αθήνα ο Μάρτιος αντιστοιχούσε στον Ανθεστηριώνα και οι κάτοικοι της Αττικής γιόρταζαν τα Διάσια, αφιερωμένα στον Μειλίχιο Δία. Πρόσφεραν αναίμακτες και αιματηρές θυσίες  και έκαναν δώρα στα παιδιά. Στη Δήλο αυτή την εποχή γιόρταζαν τα Δήλια, προς τιμήν του Απόλλωνος και οι Αθηναίοι έστελναν αντιπροσωπεία και αθλητές για να πάρουν μέρος στους αγώνες που οργανώνονταν εκεί. Αλλά η μεγαλύτερη γιορτή ήταν «τα εν άστει Διονύσια» προς τιμήν του Διονύσου, στην διάρκεια των οποίων ετελούντο και δραματικοί αγώνες με τραγωδίες και κωμωδίες που παρουσιάζονταν στο θέατρο του θεού, στη νότια κλιτύ του βράχου της Ακρόπολης.
Στο Βυζάντιο ο Μάρτιος γιορταζόταν πανηγυρικά όπως δείχνει και ο κανόνας της εν Τρούλλω Οικουμενικής Συνόδου: «Εν τη πρώτη του Μαρτίου μηνός ημέρα επιτελούμεν πανήγυριν δια την των ωρών και του αέρος ευκρασίαν».

Ο λαός μας έχει πολλές παροιμίες που συνδέονται με τις ασταθείς καιρικές συνθήκες του Μάρτη: «Κάλλιο Μάρτης στις γωνιές παρά Μάρτης στις αυλές«, «Μάρτης είναι χάδια κάνει, πότε κλαίει πότε γελάει«. Όμως αυτό το μήνα αχνοφαίνονται τα πρώτα σημάδια της άνοιξης γι’ αυτό ονομάζεται Ανοιξιάτης. «Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνας» χωρίς όμως να παύει να είναι και Γδάρτης για το δριμύ ψύχος του: «Μάρτης γδάρτης κακός παλουκοκάφτης, τα παλιόβοϊδα γδέρνει, τα δαμάλια τα παιδεύει» λέει ο λαός. Παλουκοκάφτης γιατί οι χωρικοί έχοντας εξαντλήσει τα ξύλα του χειμώνα, αναγκάζονται από τα παρατεταμένα κρύα του να κάψουν και τα παλούκια από τους φράχτες τους για να ζεσταθούν. «Φύλα ξύλα για το Μάρτη, να μην κάψεις τα παλούκια» προτρέπει η λαϊκή σοφία. Επίσης λόγω της αστάθειας του ονομάζεται και Κλαψομάρτης και Πεντάγνωμος: «Ο Μάρτης ο πεντάγνωμος, πολλές φορές εχιόνισε και πάλι το μετάνοιωσε και δεν εξαναχιόνισε«.

Σχέδιο σε τοίχο - Μάνη
Σχέδιο σε τοίχο – Μάνη

Το πιο γνωστό έθιμο του Μαρτίου είναι η συνήθεια να δένουν οι μητέρες στο χέρι ή στο πόδι των παιδιών τους το λεγόμενο «Μάρτη», κορδόνι από λευκό ή κόκκινο νήμα για να τα προφυλάξουν από τις ακτίνες του μαρτιάτικου ήλιου, οι οποίες θεωρούνται επικίνδυνες: «Απού ‘χει κόρη ακριβή, τον Μάρτη ο ήλιος μην τη δει«, συμβουλεύει η παροιμία. Ένα άλλο γνωστό έθιμο είναι το «χελιδόνισμα», η υποδοχή των χελιδονιών. Τα παιδιά γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι και λένε ένα τραγούδι: «Χελιδόνα έρχεται απ’ τη Μαύρη θάλασσα…» που έχει εντυπωσιακή ομοιότητα με το αρχαίο: «Ήλθε, ήλθε η χελιδών, καλάς ώρας άγουσα…«.

Ο Μάρτης είναι επίσης άρρηκτα δεμένος με τη Σαρακοστή γι’ αυτό και «Λείπει ο Μάρτης απ’ τη Σαρακοστή;» αναρωτιέται ο λαός. Για 40 μέρες τηρείται αυστηρή νηστεία. Η λέξη νηστεία έχει αρχαιοελληνική ρίζα και προέρχεται από το αρνητικό μόριο νή και το εσθίω.
Σε μερικά μέρη της Ελλάδας φτιάχνουν την κυρα-Σαρακοστή μια γυναίκα χωρίς στόμα και με 7 πόδια, όσες και οι βδομάδες μέχρι το Πάσχα. Τη φτιάχνουν από χαρτόνι και την κρεμάνε στο ταβάνι. Κάθε βδομάδα που περνάει κόβουν κι από ένα πόδι μέχρι να φτάσει το Πάσχα.

mani_pyrgos
Πυργόσπιτο στη Μάνη

Στη διάρκεια της Σαρακοστής δεσπόζουν οι Χαιρετισμοί της Παναγίας κάθε Παρασκευή και η λατρεία των νεκρών τα Ψυχοσάββατα. Έτσι το πρώτο Σάββατο της, των Αγίων Θεοδώρων, είναι Ψυχοσάββατο αφιερωμένο στους νεκρούς. Φτιάνουν κόλλυβα και τα πηγαίνουν στην εκκλησία. Κάνουν μνημόσυνα στο νεκροταφείο και προσφέρουν πίτες, κουλούρια και άλλα νηστίσιμα στους γείτονες για να συγχωρέσουν τις ψυχές των νεκρών.
Την πρώτη Κυριακή της νηστείας, γιορτάζεται η Κυριακή της Ορθοδοξίας για να τιμηθεί η απόφαση της Οικουμενικής Συνόδου του 843 μ.Χ. για την αναστήλωση των εικόνων. Επίσης την τελευταία Παρασκευή των Χαιρετισμών ψάλλεται ο Ακάθιστος Ύμνος, που σύμφωνα με την παράδοση γράφτηκε από τον πατριάρχη Σέργιο για να ευχαριστήσουν οι Βυζαντινοί την Παναγία που έσωσε την Κωνσταντινούπολη από τους Αβάρους το 626 μ.Χ. Ονομάστηκε Ακάθιστος για τον έψαλλαν όλοι όρθιοι.
Όμως η μεγαλύτερη γιορτή του μήνα είναι η 25η Μαρτίου που γιορτάζεται ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Όταν μάλιστα συνδέθηκε με την επανάσταση του 1821, έγινε μια ημερομηνία ορόσημο στη μνήμη του Ελληνικού λαού.

Όλες οι πληροφορίες είναι από το Ημερολόγιο του Ευγένιου Σπαθάρη «2010, Ε ρε γλέντια» ΤΑ ΝΕΑ
Φωτογραφίες Αρχική Πηγή

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s