Περικλής Πανταζής

Περικλής Πανταζής – Ανεκπλήρωτοι Πόθοι

At the beach
Περικλής Πανταζής – Στην Παραλία

Βλέποντας κανείς αυτόν τον πίνακα δεν είναι δύσκολο να φανταστεί τον ΠΕΡΙΚΛΗ ΠΑΝΤΑΖΗ να έχει στήσει το καβαλέτο του λίγα μέτρα πιο πίσω από τα παιδιά που παίζουν αμέριμνα σε κάποιο παραθαλάσσιο θέρετρο των Βρυξελλών. (Χάρτης του Βελγίου)

Έχει εγκαταλείψει τη θαμπή ατμόσφαιρα του εργαστηρίου του και τώρα βρίσκεται μπροστά στην υγρή διαφάνεια του Βελγικού τοπίου, λουσμένος στο πρωινό φως, εκτεθειμένος στη δροσερή αύρα της Άνοιξης. Το πέρασμά του από το Παρίσι μερικά χρόνια πριν, τον έχει ήδη εξοικειώσει με τη δουλειά των πρωτοπόρων Γάλλων υπαιθριστών της δεκαετίας του 1830 κει ξέρει καλά ότι «τρεις πινελιές εκ του φυσικού αξίζουν δύο μέρες δουλειάς στο εργαστήριο», όπως έλεγε ο συνάδελφός του Boudin.
Αυτό που ενδιαφέρει το νεαρό ζωγράφο δεν είναι να αποτυπώσει περιγραφικά το τοπίο. Αισθάνεται απελευθερωμένος από αυτήν την υποχρέωση μια και η φωτογραφία που ήδη μετράει μισόν αιώνα ζωής, φαίνεται ότι αναλαμβάνει αποφασιστικά πλέον αυτό το ρόλο.
Εκείνο που πραγματικά τον ενδιαφέρει είναι να συλλάβει τον παλμό, την ζωντάνια και -γιατί όχι- την εσωτερική ομορφιά και την αλήθεια του τοπίου. Αντιμετωπίζει το θέμα του με την ματιά κάποιου που εμπιστεύεται μόνο αυτό που βλέπει και όχι αυτό που ξέρει για τον κόσμο. Ένα φόρεμα ή ένα πρόσωπο υποδηλώνονται με μια-δύο γρήγορες πινελιές έστω κι αν όλοι ξέρουν ότι υπάρχουν σημαντικές λεπτομέρειες που εσκεμμένα παραλείπονται. Η υφή της ατμόσφαιρας και το φως εκείνης ακριβώς της ανοιξιάτικης μέρας προσδιορίζουν τις φόρμες, τους όγκους και τα χρώματα της σύνθεσης.

paralia_jpg
Περικλής Πανταζής – Στην Παραλία (2)

Σήμερα έχουμε συνηθίσει αυτού του είδους την καλλιτεχνική αναπροσαρμογή της πραγματικότητας, που όπως πιστεύουν πολλοί πλησιάζει περισσότερο τη λειτουργία του ματιού που τείνει να σαρώνει το χώρο επιλέγοντας πληροφορίες παρά να εστιάζεται σ΄ένα συγκεκριμένο σημείο. Το 1879 όμως τέτοιου είδους ανησυχίες αμφισβητούσαν ευθέως την ευρωπαική ακαδημαϊκή παράδοση που παρέμενε προσκολλημένη σε μία προσεκτική, ορθολογιστική, κλινικά μελετημένη αναδιάταξη του τοπίου και τον αποκλεισμό του αυθόρμητου, του απρόοπτου ή του τυχαίου. Ανάλογες ανησυχίες με αυτές του Πανταζή διατυπώνουν και οι Γάλλοι ιμπρεσιονιστές που ήδη με την πρώτη τους έκθεση to 1874 έχουν θέσει δυναμικά το στίγμα της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο πρόωρος θάνατος του Πανταζή το 1884 ,όπως άλλωστε και αυτός του Ι. Αλταμούρα έξι χρόνια νωρίτερα, αφήνουν ερωτηματικά για το αν και κατά πόσο τα καινοτομικά στοιχεία του έργου τους θα μπορούσαν να συμβάλλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενός ελληνικού μοντερνισμού ή τουλάχιστον να αξιοποιηθούν ευρύτερα προς αυτή την κατεύθυνση. Κατά τον Ε. Φραντζισκάκη «η συμβολή της ιδιοφυίας του Π.Πανταζή στην εξέλιξη της νεοελληνικής ζωγραφικής θα ήταν αποφασιστική».
Σήμερα ο Π. Πανταζής μαζί με τους G.Vogels και J.Ensor θεωρούνται ως οι πρωτοπόροι εκπρόσωποι του βελγικού ιμπρεσιονισμού.

Συντομο Βιογραφικο

Μαθητής του μεγάλου Νικηφόρου Λύτρα, στην Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας όπου και αποφοίτησε, δεν έμεινε στην Ελλάδα, αλλά πήρε όπως όλοι σχεδόν οι ζωγράφοι του 19ου αιώνα το δρόμο για το Μόναχο. Όμως, η Ακαδημία του Μονάχου όπου έδρευε η Σχολή του Ρομαντισμού, προφανώς δεν ταίριαζε στον Πανταζή αφού γρήγορα έφυγε για το Παρίσι για να γνωρίσει τον Ρεαλισμό του Κουρμπέ.

Στη συνέχεια, στο Βέλγιο όπου ταξίδεψε πήγε στις Βρυξέλλες, την πόλη που έκανε δεύτερη του πατρίδα εφ’ όσον έζησε όλα του τα χρόνια εκεί, ακολουθώντας αρχικά το ρεύμα της Φλαμανδικής Σχολής, έως τον πρόωρο θάνατο του – το 1884 μόλις 35 ετών…

Η σύντομη καλλιτεχνική δημιουργία του αν και επηρεασμένη από το Φλαμανδικό περιβάλλον, από τα διδάγματα του Ρεαλισμού κι από τα πρόωρα σκιρτήματα του Ιμπρεσσιονισμού, έχει ύφος πολύ προσωπικό.

Οι πίνακές του παίζουν με το φως και με τις σκιές δίχως να φυλακίζονται μέσα στους άκαμπτους κανόνες του ακαδημαϊκού σχεδίου και της παραδοσιακής προοπτικής. Πάλλονται με τις φυσικές τους πινελιές από ζεστασιά και ζωντάνια.
Periklis Pantazis (1849 – 1884) – Περικλής Πανταζής, Πινακοθήκη Αβέρωφ, Μέτσοβο

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s